{"id":308793,"date":"2024-08-29T21:48:42","date_gmt":"2024-08-29T16:18:42","guid":{"rendered":"https:\/\/forumias.com\/blog\/?p=308793"},"modified":"2024-08-29T22:15:11","modified_gmt":"2024-08-29T16:45:11","slug":"%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%a7%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%ae%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%9c%e0%a4%a8-%e0%a4%a7%e0%a4%a8-%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%9c%e0%a4%a8%e0%a4%be-pmjdy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/forumias.com\/blog\/%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%a7%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%ae%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%9c%e0%a4%a8-%e0%a4%a7%e0%a4%a8-%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%9c%e0%a4%a8%e0%a4%be-pmjdy\/","title":{"rendered":"\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u0947 10 \u0935\u0930\u094d\u0937: \u092a\u094d\u0930\u0917\u0924\u093f, \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u093e\u0902 &#8211; \u092c\u093f\u0902\u0926\u0941\u0935\u093e\u0930 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e"},"content":{"rendered":"<p>28 \u0905\u0917\u0938\u094d\u0924, 2014 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e \u0936\u0941\u092d\u093e\u0930\u0902\u092d \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u0941\u0932 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e \u0930\u0939\u093f\u0924 \u0935\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0914\u092a\u091a\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0926\u093e\u092f\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0920\u094b\u0938 \u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0915\u0926\u092e \u0925\u093e\u0964 \u0939\u093e\u0932 \u0939\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0947 10 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092a\u0942\u0930\u0947 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0928\u0930\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u092e\u094b\u0926\u0940 \u0928\u0947 \u0907\u0938 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0940 &#8216;\u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923&#8217; \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f \u0915\u0940 \u0938\u0930\u093e\u0939\u0928\u093e \u0915\u0940\u0964 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0928\u0947 \u0915\u0939\u093e \u0915\u093f \u092f\u0939 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0915\u0930 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e\u0913\u0902, \u092f\u0941\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0914\u0930 \u0939\u093e\u0936\u093f\u090f \u092a\u0930 \u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u092e\u093e\u0928 \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928 \u0926\u0947\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0930\u094d\u0935\u094b\u092a\u0930\u093f \u0925\u0940\u0964<\/p>\n<p>\u0907\u0938 \u0932\u0947\u0916 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u092e PMJDY \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u0913\u0902, \u0907\u0938\u0915\u0940 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0938\u092e\u0915\u094d\u0937 \u0906\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0924\u0925\u093e \u0907\u0938 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u0917\u0947 \u0915\u0947 \u0930\u093e\u0938\u094d\u0924\u0947 \u092a\u0930 \u0928\u091c\u0930 \u0921\u093e\u0932\u0947\u0902\u0917\u0947\u0964<\/p>\n<table width=\"730\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"730\"><strong>\u0915\u0902\u091f\u0947\u0902\u091f \u091f\u0947\u092c\u0932 <\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"730\">\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u090f\u0902 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948\u0902?<\/p>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0917\u0924\u093f \u0915\u094d\u092f\u093e \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948?<\/p>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948?<\/p>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u0947 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901:<\/p>\n<p>\u0906\u0917\u0947 \u0915\u0940 \u0930\u093e\u0939 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0928\u0940 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2><strong>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (<\/strong><strong>PMJDY<\/strong><strong>) \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u090f\u0902 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948\u0902<\/strong><strong>?<\/strong><\/h2>\n<p><strong>PMJDY-<\/strong>\u00a0\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u092e\u093f\u0936\u0928 \u0939\u0948 \u091c\u094b \u090f\u0915 \u0915\u093f\u092b\u093e\u092f\u0924\u0940 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u0938\u0947 \u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u092c\u091a\u0924 \u0914\u0930 \u091c\u092e\u093e \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902, \u092a\u094d\u0930\u0947\u0937\u0923, \u0915\u094d\u0930\u0947\u0921\u093f\u091f, \u092c\u0940\u092e\u093e, \u092a\u0947\u0902\u0936\u0928 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e 28 \u0905\u0917\u0938\u094d\u0924 2014 \u0915\u094b \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0926\u093f\u0928 \u0939\u0940 \u092c\u0948\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0926\u0947\u0936 \u092d\u0930 \u092e\u0947\u0902 77,892 \u0936\u093f\u0935\u093f\u0930 \u0906\u092f\u094b\u091c\u093f\u0924 \u0915\u093f\u090f \u0914\u0930 \u0915\u0930\u0940\u092c 1.8 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f\u0964<\/p>\n<p><strong>\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f <\/strong><strong>&#8211;<\/strong><strong>\u00a0<\/strong>\u0907\u0938 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u0938\u092d\u0940 \u0928\u093e\u0917\u0930\u093f\u0915\u094b\u0902, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u091c \u0915\u0947 \u0935\u0902\u091a\u093f\u0924 \u0935\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0941\u0932\u092d \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h2><strong>\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0940 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u090f\u0902<\/strong><\/h2>\n<table width=\"730\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"194\"><strong>\u0916\u093e\u0924\u093e \u0938\u0941\u0932\u092d\u0924\u093e<\/strong><\/p>\n<p><strong>(<\/strong><strong>Account Accessibility<\/strong><strong>)<\/strong><\/td>\n<td width=\"536\">\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u092f\u0939 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0939\u0930 \u0918\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e \u0938\u0947 \u0915\u092e \u090f\u0915 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u093e \u0939\u094b\u0964<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"194\"><strong>\u091c\u0940\u0930\u094b \u092c\u0948\u0932\u0947\u0902\u0938 \u0905\u0915\u093e\u0909\u0902\u091f <\/strong><\/p>\n<p><strong>(<\/strong><strong>Zero Balance Accounts<\/strong><strong>)<\/strong><\/td>\n<td width=\"536\">PMJDY \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0928\u094d\u092f\u0942\u0928\u0924\u092e \u0936\u0947\u0937 \u0930\u093e\u0936\u093f \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0915\u0947 \u092c\u093f\u0928\u093e \u0916\u094b\u0932\u0947 \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u0915\u092e \u0906\u092f \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u0928\u093e \u0906\u0938\u093e\u0928 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0947 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0915\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u091c\u092e\u093e \u092a\u0930 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"194\"><strong>\u0913\u0935\u0930\u0921\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e <\/strong><strong>(<\/strong><strong>Overdraft Facility<\/strong><strong>)<\/strong><\/td>\n<td width=\"536\">\u0916\u093e\u0924\u093e\u0927\u093e\u0930\u0915 10,000 \u0930\u0941\u092a\u092f\u0947 \u0924\u0915 \u0915\u0940 \u0913\u0935\u0930\u0921\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0939 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u0916\u093e\u0924\u093e\u0927\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0939\u0948.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"194\"><strong>\u0926\u0941\u0930\u094d\u0918\u091f\u0928\u093e \u092c\u0940\u092e\u093e \u0915\u0935\u0930 <\/strong><strong>(<\/strong><strong>Accident Insurance Cover<\/strong><strong>)<\/strong><\/td>\n<td width=\"536\">PMJDY \u0916\u093e\u0924\u093e\u0927\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0915\u093f\u090f \u0917\u090f \u0930\u0941\u092a\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u0921 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 1 \u0932\u093e\u0916 \u0930\u0941\u092a\u092f\u0947 \u0915\u093e \u0926\u0941\u0930\u094d\u0918\u091f\u0928\u093e \u092c\u0940\u092e\u093e \u0915\u0935\u0930 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0939\u0948\u0964 28.08.2018 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0928\u090f PMJDY \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0947 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0915\u0930 2 \u0932\u093e\u0916 \u0930\u0941\u092a\u092f\u0947 \u0915\u0930 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"194\"><strong>\u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0915\u094d\u0937 \u0932\u093e\u092d \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 <\/strong><strong>(<\/strong><strong>Direct Benefit Transfers<\/strong><strong>)<\/strong><\/td>\n<td width=\"536\">PMJDY \u0916\u093e\u0924\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0915\u094d\u0937 \u0932\u093e\u092d \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 (DBT), \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u091c\u094d\u092f\u094b\u0924\u093f \u092c\u0940\u092e\u093e \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJJBY), \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u092c\u0940\u092e\u093e \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMSBY), \u0905\u091f\u0932 \u092a\u0947\u0902\u0936\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (APY), \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b \u092f\u0942\u0928\u093f\u091f\u094d\u0938 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0914\u0930 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924 \u090f\u091c\u0947\u0902\u0938\u0940 \u092c\u0948\u0902\u0915 (MUDRA) \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092d\u0940 \u092a\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"194\"><strong>\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u0930\u0924\u093e <\/strong><\/p>\n<p><strong>(<\/strong><strong>Financial Literacy<\/strong><strong>)<\/strong><\/td>\n<td width=\"536\">\u092f\u0939 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0916\u093e\u0924\u093e\u0927\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u0930\u0924\u093e \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u0926\u0947\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"194\"><strong>\u092c\u0948\u0902\u0915 \u092e\u093f\u0924\u094d\u0930 <\/strong><\/p>\n<p><strong>(<\/strong><strong>Bank Mitras<\/strong><strong>)<\/strong><\/td>\n<td width=\"536\">\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0940 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u092c\u0948\u0902\u0915 \u092e\u093f\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 (\u092c\u0948\u0902\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902) \u0915\u094b \u0928\u093f\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0947 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u092e\u093f\u0924\u094d\u0930 \u0926\u0947\u0936 \u092d\u0930 \u092e\u0947\u0902, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0915\u0930 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923 \u0914\u0930 \u0926\u0942\u0930\u0926\u0930\u093e\u091c \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u093e\u0916\u093e \u0930\u0939\u093f\u0924 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2><strong>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (<\/strong>PMJDY<strong>) \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0917\u0924\u093f \u0915\u094d\u092f\u093e \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948<\/strong><strong>?<\/strong><\/h2>\n<ol>\n<li><strong> \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0928\u090f \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f (<\/strong><strong>Large number of new bank accounts<\/strong> <strong>) &#8211;<\/strong> \u0928\u0935\u0940\u0928\u0924\u092e \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, \u0907\u0938 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 53.1 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 29.56 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u0932\u093e\u092d\u093e\u0930\u094d\u0925\u0940 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ol>\n<p>PMJDY \u092e\u0947\u0902 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092f\u0942\u0930\u094b\u092a\u0940\u092f \u0938\u0902\u0918 \u0915\u0940 \u091c\u0928\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u0948, \u0914\u0930 \u0932\u0917\u092d\u0917 \u0938\u0902\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0905\u092e\u0947\u0930\u093f\u0915\u093e \u0915\u0940 \u091c\u0928\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u092c\u0930\u093e\u092c\u0930 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<figure id=\"attachment_308735\" aria-describedby=\"caption-attachment-308735\" style=\"width: 488px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-308735\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/forumias.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jan-Dhan-Yojana.png?resize=488%2C265&#038;ssl=1\" alt=\"Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana\" width=\"488\" height=\"265\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/forumias.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jan-Dhan-Yojana.png?resize=300%2C163&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/forumias.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jan-Dhan-Yojana.png?resize=768%2C416&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/forumias.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jan-Dhan-Yojana.png?w=771&amp;ssl=1 771w\" sizes=\"auto, (max-width: 488px) 100vw, 488px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-308735\" class=\"wp-caption-text\">Source- The Indian Express<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_308736\" aria-describedby=\"caption-attachment-308736\" style=\"width: 488px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-308736\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/forumias.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Deposits-in-PMJDY.png?resize=488%2C542&#038;ssl=1\" alt=\"Deposits in PMJDY\" width=\"488\" height=\"542\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/forumias.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Deposits-in-PMJDY.png?resize=270%2C300&amp;ssl=1 270w, https:\/\/i0.wp.com\/forumias.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Deposits-in-PMJDY.png?w=743&amp;ssl=1 743w\" sizes=\"auto, (max-width: 488px) 100vw, 488px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-308736\" class=\"wp-caption-text\">Source- The Indian Express<\/figcaption><\/figure>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u092c\u0948\u0902\u0915\u0935\u093e\u0930 \u0935\u093f\u0935\u0930\u0923 (<\/strong><strong>Bank accounts bank wise<\/strong><strong>) &#8211;<\/strong> PMJDY \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092c\u0921\u093c\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u0948\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u093e\u0938 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u092e\u0947\u0902 &#8211; 41.42 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0928\u090f \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f<\/p>\n<p>\u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u0940\u092f \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u092e\u0947\u0902 &#8211; 9.89 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0928\u090f \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f<\/p>\n<p>\u0928\u093f\u091c\u0940 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u092e\u0947\u0902\u00a0 &#8211; 1.64 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0928\u090f \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f<\/p>\n<p>\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923 \u0938\u0939\u0915\u093e\u0930\u0940 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u092e\u0947\u0902 &#8211; 0.19 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0928\u090f \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong>PMJDY<\/strong><strong> \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u0935\u093e\u0930 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 (<\/strong><strong>State wise analysis of accounts under PMJDY<\/strong><strong>) &#8211;\u00a0<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>a) \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936 (9.45 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c) \u092e\u0947\u0902 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0915\u092e \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0926\u094d\u0935\u0940\u092a \u092e\u0947\u0902 (\u0915\u0947\u0935\u0932 9,256 \u0916\u093e\u0924\u0947) \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p>b) \u092f\u0942\u092a\u0940 \u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e 15 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 1 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 PMJDY \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u092c\u093f\u0939\u093e\u0930, \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u092c\u0902\u0917\u093e\u0932, \u092e\u0927\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936, \u0930\u093e\u091c\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928, \u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930, \u0905\u0938\u092e, \u0913\u0921\u093f\u0936\u093e, \u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915, \u091d\u093e\u0930\u0916\u0902\u0921, \u0917\u0941\u091c\u0930\u093e\u0924, \u091b\u0924\u094d\u0924\u0940\u0938\u0917\u0922\u093c, \u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941, \u0906\u0902\u0927\u094d\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936, \u0924\u0947\u0932\u0902\u0917\u093e\u0928\u093e \u0914\u0930 \u0939\u0930\u093f\u092f\u093e\u0923\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f\u0964<\/p>\n<h2><strong>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948<\/strong><strong>?<\/strong><\/h2>\n<ol>\n<li><strong>\u0935\u0902\u091a\u093f\u0924 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f<\/strong> <strong>\u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e <\/strong><strong>(<\/strong><strong>Banking to the unbanked<\/strong><strong>)<\/strong> <strong>&#8211;<\/strong> 53.1 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0928\u090f \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u092e\u093f\u0932\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u092b\u093f\u0928\u0921\u0947\u0915\u094d\u0938 \u0921\u0947\u091f\u093e\u092c\u0947\u0938 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, 2014 \u092e\u0947\u0902 53% \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 2021 \u092e\u0947\u0902 78% \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u092f\u0938\u094d\u0915\u094b\u0902 (15 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092f\u093e \u0909\u0938\u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0906\u092f\u0941 \u0915\u0940 \u091c\u0928\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e) \u0915\u0947 \u092a\u093e\u0938 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u093e \u0925\u093e\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923-\u0936\u0939\u0930\u0940 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u0905\u0902\u0924\u0930 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u093e<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Narrowing of the Rural-Urban Financial access Gap<\/strong><strong>) <\/strong><strong>&#8211;<\/strong> PMJDY \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0915\u0941\u0932 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 67% \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923\/\u0905\u0930\u094d\u0927-\u0936\u0939\u0930\u0940 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923 \u0914\u0930 \u0936\u0939\u0930\u0940 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0914\u092a\u091a\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u092e\u093f\u0932\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0905\u0902\u0924\u0930 \u0915\u094b \u092a\u093e\u091f\u0928\u093e<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Bridging the Gender Gap between financial access<\/strong><strong>)<\/strong> <strong>&#8211;<\/strong> \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0928\u090f \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0932\u0917\u092d\u0917 56% \u0928\u090f \u0916\u093e\u0924\u093e\u0927\u093e\u0930\u0915 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e\u090f\u0902 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u092e\u0947\u0902 <strong>\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 <\/strong>\u0905\u0902\u0924\u0930 \u0915\u094b \u092a\u093e\u091f\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u092e\u093f\u0932\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0935\u093e\u0923\u093f\u091c\u094d\u092f\u093f\u0915 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Expansion of Commercial Bank Infrastructure) <\/strong><strong>\u2013<\/strong> 50 \u0915\u0930\u094b\u095c (half a billion) \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u092e\u093e\u0902\u0917 \u092c\u0922\u093c\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0928\u0947 \u0939\u093e\u0932 \u0915\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093e\u0923\u093f\u091c\u094d\u092f\u093f\u0915 \u092c\u0948\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0905\u092a\u0928\u0947 \u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f-<\/li>\n<\/ol>\n<table width=\"655\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"403\"><strong>\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0905\u0935\u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e <\/strong><strong>(<\/strong><strong>Financial Infrastructure)<\/strong><\/td>\n<td width=\"90\"><strong>2013<\/strong><\/td>\n<td width=\"83\"><strong>2023<\/strong><\/td>\n<td width=\"76\"><strong>% increase<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"403\"><strong>\u0905\u0928\u0941\u0938\u0942\u091a\u093f\u0924 \u0935\u093e\u0923\u093f\u091c\u094d\u092f\u093f\u0915 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0936\u093e\u0916\u093e\u090f\u0902<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0(<\/strong><strong>Scheduled commercial banks Branches)<\/strong><\/td>\n<td width=\"90\">1,05,992<\/td>\n<td width=\"83\">1,54,983<\/td>\n<td width=\"76\">46%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"403\"><strong>ATM<\/strong><strong> \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e <\/strong><strong>(Number of ATMs)<\/strong><\/td>\n<td width=\"90\">1,66,894<\/td>\n<td width=\"83\">2,16,914<\/td>\n<td width=\"76\">30%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"403\"><strong>\u092a\u0949\u0907\u0902\u091f \u0911\u092b\u093c \u0938\u0947\u0932 (<\/strong><strong>POS) <\/strong><strong>\u092e\u0936\u0940\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e <\/strong><\/p>\n<p><strong>(Number of Points of Sale (POS) machines)<\/strong><\/td>\n<td width=\"90\">10.88 lakh<\/td>\n<td width=\"83\">89.67 lakh<\/td>\n<td width=\"76\">82%<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong>\u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0915\u094d\u0937 \u0932\u093e\u092d \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 (<\/strong><strong>DBT<\/strong><strong>) \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u0926\u0947\u0928\u093e<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Promotion of Direct Benefit Transfer (DBT))<\/strong> \u2013 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0928\u0947 JAM \u091f\u094d\u0930\u093f\u0928\u093f\u091f\u0940 (\u091c\u0928 \u0927\u0928, \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0914\u0930 \u092e\u094b\u092c\u093e\u0907\u0932) \u0915\u0947 \u090f\u0915 \u0905\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0905\u0902\u0917 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902, \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u094b \u0932\u093e\u092d\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0940\u0927\u0947 \u0932\u093e\u092d \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u0941\u0936\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u092c\u0928\u093e\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, JAM \u091f\u094d\u0930\u093f\u0928\u093f\u091f\u0940 \u0928\u0947 38.5 \u0932\u093e\u0916 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0930\u0941\u092a\u092f\u0947 \u0915\u0947 \u0915\u0941\u0932 \u0938\u0902\u091a\u092f\u0940 \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0932\u0940\u0915\u0947\u091c \u0915\u0940 \u0930\u094b\u0915\u0925\u093e\u092e<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Prevention of financial leakages<\/strong><strong>)<\/strong> <strong>&#8211;<\/strong> \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0915\u094d\u0937 \u0932\u093e\u092d \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u0928\u0947 \u0905\u092a\u093e\u0924\u094d\u0930 \u092f\u093e \u0928\u0915\u0932\u0940 \u0932\u093e\u092d\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u091f\u093e\u0915\u0930 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f <strong>\u0932\u0940\u0915\u0947\u091c <\/strong>\u0915\u094b \u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f- RBI \u0915\u0940 \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 DBT \u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a MG-NREGS \u0914\u0930 PM-Kisan \u0938\u0939\u093f\u0924 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u093e\u0928\u094d\u0935\u092f\u0928 \u092e\u0947\u0902 3.48 \u0932\u093e\u0916 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0930\u0941\u092a\u092f\u0947 \u0915\u093e \u0932\u093e\u092d \u0939\u0941\u0906\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0938\u0902\u0915\u091f \u0915\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0928\u093e\u0917\u0930\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Support to citizens in times of distress)<\/strong> &#8211; \u0938\u0902\u0915\u091f \u0915\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0928\u093e\u0917\u0930\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e JAM \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f- \u092e\u0939\u093e\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924\u0940 \u0926\u093f\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 20 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u0916\u093e\u0924\u093e \u0927\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b 500 \u0930\u0941\u092a\u092f\u0947 \u0915\u093e \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0921\u093f\u091c\u093f\u091f\u0932 \u092d\u0941\u0917\u0924\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u0921\u093f\u091c\u093f\u091f\u0932 \u0905\u0930\u094d\u0925\u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u0926\u0947\u0928\u093e<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Promotion of Digital payments and Digital economy<\/strong><strong>) <\/strong><strong>&#8211;<\/strong> JAM \u092b\u094d\u0930\u0947\u092e\u0935\u0930\u094d\u0915 \u092f\u0942\u0928\u093f\u092b\u093e\u0907\u0921 \u092a\u0947\u092e\u0947\u0902\u091f\u094d\u0938 \u0907\u0902\u091f\u0930\u092b\u0947\u0938 (UPI) \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0905\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0905\u0902\u0917 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0928\u0947 \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0941\u0917\u0924\u093e\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u0926\u0932 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0928\u0947 \u0905\u0930\u094d\u0925\u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0932\u0947\u0928\u0926\u0947\u0928 \u0915\u094b \u0906\u0938\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e \u0926\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0906\u0930\u094d\u0925\u093f\u0915 \u0932\u093e\u092d \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f-<\/strong> UPI \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0915\u092e \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0932\u0947\u0928-\u0926\u0947\u0928 \u0915\u093e \u092c\u0921\u093c\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e, \u0915\u092e \u0906\u092f \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0926\u0948\u0928\u093f\u0915 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0914\u092a\u091a\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0932\u0947\u0928-\u0926\u0947\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0906\u0938\u093e\u0928 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u094b \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h2>\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901:<\/h2>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0928\u0947 2014 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u092a\u0928\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0938\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u0926\u0947\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092a\u094d\u0930\u0917\u0924\u093f \u0915\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f, \u0915\u0908 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u093e\u0902 \u0907\u0938\u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0936\u0940\u0932\u0924\u093e \u0915\u094b \u092c\u093e\u0927\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0930\u0939\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<ol>\n<li><strong>\u0916\u093e\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u0938\u0941\u092a\u094d\u0924\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0914\u0930 \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u0924\u093e <\/strong><strong>(<\/strong><strong>Account Dormancy and inactivity<\/strong><strong>)<\/strong><strong>&#8211;<\/strong> \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e (2023 \u0924\u0915 53 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915) \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0935\u091c\u0942\u0926, \u0915\u0908 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0941\u092a\u094d\u0924\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0914\u0930 \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f- \u090f\u0915 \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, PMJDY \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u093e ~86.3% \u0938\u0915\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0916\u094b\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0927\u094b\u0916\u093e\u0927\u0921\u093c\u0940 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0947\u0902<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Use as mule accounts<\/strong><strong>)<\/strong>&#8211; PMJDY \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0907\u0938\u094d\u0924\u0947\u092e\u093e\u0932 \u0927\u094b\u0916\u093e\u0927\u0921\u093c\u0940 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u093f \u092e\u0928\u0940 \u0932\u0949\u0928\u094d\u0921\u094d\u0930\u093f\u0902\u0917 \u092f\u093e \u0915\u093e\u0932\u0947 \u0927\u0928 \u0915\u0947 \u092d\u0902\u0921\u093e\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f PMJDY \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0927\u0928 \u091c\u092e\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u0928\u0947 2016 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u094b\u091f\u092c\u0902\u0926\u0940 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0926\u0941\u0930\u0941\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e \u091c\u0924\u093e\u0908\u0964<\/li>\n<li><strong>\u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0915\u0947 \u092e\u0941\u0926\u094d\u0926\u0947<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Infrastructural Issues<\/strong><strong>)<\/strong>&#8211; KPMG \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u094c\u0924\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u0921\u093f\u091c\u093f\u091f\u0932 \u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0915\u0940 \u0905\u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924\u0924\u093e \u0928\u0947 \u0916\u093e\u0924\u093e\u0927\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0932\u0947\u0928\u0926\u0947\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0927\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0915\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f- \u092c\u093f\u0939\u093e\u0930 \u0914\u0930 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0917\u093e\u0902\u0935\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0948\u0902\u0915 \u0936\u093e\u0916\u093e\u0913\u0902 \u092f\u093e \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 ATM \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u0940 \u092c\u093e\u0927\u093e\u090f\u0902<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Technological Barriers<\/strong><strong>)<\/strong> &#8211; \u0916\u0930\u093e\u092c \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u0947\u091f \u0915\u0928\u0947\u0915\u094d\u091f\u093f\u0935\u093f\u091f\u0940 \u0914\u0930 \u0905\u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915 \u0928\u0947 \u0926\u0942\u0930\u0926\u0930\u093e\u091c \u0915\u0947 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u0916\u093e\u0924\u093e\u0927\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u0930\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Lack of Financial literacy<\/strong>) &#8211; \u0932\u093e\u092d\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u0930\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u093e\u0928\u094d\u0935\u092f\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092c\u093e\u0927\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f- PMJDY \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0932\u093e\u092d\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0913\u0935\u0930\u0921\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u0913\u0902 \u0914\u0930 \u092c\u0940\u092e\u093e \u0915\u0935\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u092d\u093f\u091c\u094d\u091e\u0924\u093e\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0926\u094d\u0935\u0948\u0927 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 <\/strong><strong>(<\/strong><strong>Duplication of Accounts<\/strong><strong>) <\/strong>&#8211; \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0915\u0908 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u0916\u093e\u0924\u0947 \u0916\u094b\u0932\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0921\u0947\u091f\u093e \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0932\u093e\u092d\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0935\u093e\u0938\u094d\u0924\u0935\u093f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0940 \u0938\u092e\u091d \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u092a\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0915\u0941\u091b \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u0915\u093e \u092c\u0939\u093f\u0937\u094d\u0915\u093e\u0930<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Exclusion of Certain Populations<\/strong><strong>) <\/strong>&#8211; \u091c\u0928\u091c\u093e\u0924\u0940\u092f \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u0914\u0930 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0902\u0924 \u0926\u0942\u0930\u0926\u0930\u093e\u091c \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0938\u0939\u093f\u0924 \u0915\u0941\u091b \u0939\u093e\u0936\u093f\u090f \u092a\u0930 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u092d\u094c\u0917\u094b\u0932\u093f\u0915 \u092c\u093e\u0927\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0938\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f- \u091b\u0924\u094d\u0924\u0940\u0938\u0917\u0922\u093c \u0914\u0930 \u091d\u093e\u0930\u0916\u0902\u0921 \u0915\u0947 \u0906\u0926\u093f\u0935\u093e\u0938\u0940 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0905\u0938\u092e\u093e\u0928\u0924\u093e<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Gender Disparity<\/strong><strong>) <\/strong><strong>&#8211;<\/strong> \u0915\u0941\u091b \u0930\u0942\u0922\u093c\u093f\u0935\u093e\u0926\u0940 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e\u0913\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0928\u0926\u0902\u0921\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0938\u094d\u0935\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 PMJDY \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e \u0915\u092e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0917\u0924\u093f\u0936\u0940\u0932\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u094d\u0935\u093e\u092f\u0924\u094d\u0924\u0924\u093e \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ol>\n<h2>\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u0947 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901:<\/h2>\n<ol>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u0930\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Enhancement of Financial Literacy<\/strong><strong>)<\/strong> &#8211; \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u0940\u092f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0915\u0947 \u0928\u0947\u0924\u093e\u0913\u0902, \u0917\u0948\u0930 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928\u094b\u0902 (NGOs) \u0914\u0930 \u0936\u0948\u0915\u094d\u0937\u0923\u093f\u0915 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0938\u093e\u091d\u0947\u0926\u093e\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u0930\u0924\u093e \u0905\u092d\u093f\u092f\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u093e\u0928\u094d\u0935\u092f\u0928 \u0938\u0947 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u0930\u0924\u093e \u0914\u0930 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u092e\u093f\u0932\u0947\u0917\u093e\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u0928<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Encouragement of active use of accounts<\/strong><strong>) <\/strong>&#8211; PMJDY \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094b \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u0913\u0902, \u0938\u092c\u094d\u0938\u093f\u0921\u0940 \u0914\u0930 \u0932\u093e\u092d\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0915\u0930 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f- \u0909\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0942\u0906\u0924 \u091c\u0939\u093e\u0902 \u0916\u093e\u0924\u093e\u0927\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u0924 \u092a\u0930 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c, \u0913\u0935\u0930\u0921\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u090f\u0902, \u092f\u093e \u0921\u093f\u091c\u093f\u091f\u0932 \u0932\u0947\u0928\u0926\u0947\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u0948\u0936\u092c\u0948\u0915 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0932\u093e\u092d \u092e\u093f\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u090f\u0915\u0940\u0915\u0930\u0923<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Greater Integration of Financial Services<\/strong><strong>)<\/strong><strong>&#8211; <\/strong>\u091c\u0928 \u0927\u0928 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u0915\u094d\u0930\u0947\u0921\u093f\u091f, \u092a\u0947\u0902\u0936\u0928, \u092c\u0940\u092e\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u090f\u0915\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0938\u0947 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u0916\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u092e\u093f\u0932\u0947\u0917\u0940\u0964<\/li>\n<li><strong>\u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0902\u091a\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Improvement of Banking Infrastructure<\/strong><strong>) <\/strong>&#8211; \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0915\u092e \u0938\u0947\u0935\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923 \u0914\u0930 \u0926\u0942\u0930\u0926\u0930\u093e\u091c \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902, \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0936\u093e\u0916\u093e\u090f\u0902, ATM \u0914\u0930 \u0921\u093f\u091c\u093f\u091f\u0932 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u091f\u091a\u092a\u094d\u0935\u093e\u0907\u0902\u091f \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947\u0964 \u0926\u0942\u0930\u0926\u0930\u093e\u091c \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u093e\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 (BCs) \u0914\u0930 \u092e\u094b\u092c\u093e\u0907\u0932 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0907\u0915\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0914\u0930 \u0917\u0939\u0930\u0940 \u0939\u094b\u0917\u0940\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930<\/strong><strong> (<\/strong><strong>Regular Monitoring and Feedback Mechanism<\/strong><strong>) <\/strong>&#8211; PMJDY \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0917\u0924\u093f \u0915\u0940 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0914\u0930 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f\u093e\u0902\u0915\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e \u0924\u0925\u093e \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u093e\u092d\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092b\u0940\u0921\u092c\u0948\u0915 \u090f\u0915\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092f\u0939 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0917\u093e \u0915\u093f \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u092c\u0926\u0932\u0924\u0940 \u091c\u0930\u0942\u0930\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0930\u0942\u092a \u0922\u0932 \u091c\u093e\u090f\u0964<br \/>\n<table style=\"border-collapse: collapse;width: 78.0381%;height: 75px\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"width: 100%\">Source-\u00a0<a href=\"https:\/\/indianexpress.com\/article\/explained\/explained-economics\/how-jan-dhan-has-had-a-transformative-impact-on-financial-banking-sector-9538734\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Indian Express<\/a><br \/>\nUPSC Syllabus- GS 3- Indian Economy (Financial Inclusion)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>28 \u0905\u0917\u0938\u094d\u0924, 2014 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e \u0936\u0941\u092d\u093e\u0930\u0902\u092d \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u0941\u0932 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u0948\u0902\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e \u0930\u0939\u093f\u0924 \u0935\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0914\u092a\u091a\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0926\u093e\u092f\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0920\u094b\u0938 \u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0915\u0926\u092e \u0925\u093e\u0964 \u0939\u093e\u0932 \u0939\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0947 10 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u092a\u0942\u0930\u0947 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0928\u0930\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u092e\u094b\u0926\u0940 \u0928\u0947 \u0907\u0938 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u0940&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/forumias.com\/blog\/%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%a7%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%ae%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%9c%e0%a4%a8-%e0%a4%a7%e0%a4%a8-%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%9c%e0%a4%a8%e0%a4%be-pmjdy\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">\u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0928 \u0927\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e (PMJDY) \u0915\u0947 10 \u0935\u0930\u094d\u0937: \u092a\u094d\u0930\u0917\u0924\u093f, \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u093e\u0902 &#8211; \u092c\u093f\u0902\u0926\u0941\u0935\u093e\u0930 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"categories":[12026,12025],"tags":[],"class_list":["post-308793","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-7-pm-hindi","category-hindi-initiatives","entry"],"jetpack_featured_media_url":"","views":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/308793","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=308793"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/308793\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=308793"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=308793"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/forumias.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=308793"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}